บทที่ 1: ทฤษฎีและแนวนวดไทยราชสำนัก (เส้นสิบและมารยาท)
คอร์สเรียนแพทย์แผนไทย
นวดไทยราชสำนัก
การนวดตามตำราหลวง ใช้สำหรับเจ้านายและผู้มีบรรดาศักดิ์ มีแบบแผนและขั้นตอนที่เคร่งครัด
10
สายนวดหลัก
72,000
เส้นประสาทในร่างกาย
10
เส้นสิบหลัก
3
ท่านวดหลัก
ลักษณะเฉพาะของนวดราชสำนัก
แบบแผนเคร่งครัด
มีลำดับขั้นตอนตายตัวตามตำราหลวง จำนวนครั้งกดนวดตามที่กำหนด ไม่ปรับเปลี่ยนตามความต้องการ
นิ้วหัวแม่มือเป็นหลัก
ใช้นิ้วหัวแม่มือกดจุดเป็นหลัก แรงกดปานกลางสม่ำเสมอ ไม่ใช้ข้อศอก เข่า หรือน้ำหนักตัว
ผู้รับนวดนอนราบ
ผู้รับนวดอยู่ในท่านอนหงาย นอนคว่ำ และนอนตะแคง ไม่มีการบิดยืดร่างกายอย่างนวดเชลยศักดิ์
มารยาทและพิธีกรรม
มีการไหว้ครูก่อนนวด ท่วงท่าสุภาพ หมอนวดต้องสวมเสื้อผ้าเรียบร้อย ห้ามมิให้กิริยาไม่สมควร
เส้นสิบ (สายพลังงานหลัก)
| เส้น | เส้นทาง | สรรพคุณ |
|---|---|---|
| อิทา | จากเท้าซ้ายขึ้นด้านซ้าย ผ่านสะดือถึงจมูกซ้าย | แก้ลม บำรุงหัวใจ |
| ปิงคลา | จากเท้าขวาขึ้นด้านขวา ผ่านสะดือถึงจมูกขวา | แก้ไข้ บำรุงตับ |
| สุษุมา | กลางลำตัวตั้งแต่ฝีเย็บถึงศีรษะ | แก้โรคไต กระเพาะ |
| กาลทารี | แขนขา ทั้ง 4 ด้าน | แก้โรคกล้ามเนื้อ เส้นเอ็น |
| สหัสรังสี | ศีรษะ ตา หู จมูก | แก้ปวดศีรษะ โรคตา หู |
| ทวารี | ด้านหน้าลำตัว | แก้โรคระบบย่อยอาหาร |
| จันทภูสัง | ด้านหลังลำตัว | แก้ปวดหลัง เอว |
| รุชำ | แขนด้านใน | แก้โรคหัวใจ ปอด |
| สุขุมัง | ขาด้านใน | แก้โรคไต มดลูก |
| สิกขินี | ด้านหน้าขา | แก้โรคกระเพาะปัสสาวะ |
ขั้นตอนการนวดราชสำนัก
ท่านอนหงาย
▼
- เริ่มจากเท้า → น่อง → ต้นขา ด้านหน้า
- ช่องท้อง → หน้าอก → แขน
- ไหล่ → คอ → ศีรษะ
ท่านอนคว่ำ
▼
- เริ่มจากเท้า → น่อง → ต้นขา ด้านหลัง
- สะโพก → เอว → หลัง
- ไหล่ → ต้นคอ
ท่านอนตะแคง
▼
- ด้านซ้ายก่อน → ด้านขวา
- นวดตามเส้นด้านข้างลำตัว
- กดจุดรักแร้ สีข้าง สะโพก